تصور کنید روزها زحمت کشیدهاید و یک کاردستی یا نقاشی منحصربهفرد خلق کردهاید. فردا میبینید همکلاسی شما همان را برداشته، نام خودش را رویش زده و جایزه اول مدرسه را دریافت کرده است! چه حسی پیدا میکنید؟ قطعاً ناخوشایند و غیرعادلانه است.
قانون مالکیت فکری (Intellectual Property) سپر محافظتی شماست تا اجازه ندهد حاصل نبوغ، تفکر و دسترنج ذهنی شما بهراحتی تصاحب شود.

برای آنکه تفاوت حقوق مختلف را دقیق و کاربردی درک کنیم، یک «کفش ورزشی فناورانه» را زیر ذرهبین کارآگاهی قرار میدهیم:
مکانیزم فنی، سیستم ساختاری و کارکرد نوآورانهای که یک معضل فنی را حل میکند.
فرم، جلوه ظاهری، خطوط بدنه و چیدمان بصری محصول بدون دخالت مستقیم در کارکرد فنی.
آرم، نماد، نام یا نشانهای که اصالت و هویت کالا را از رقبا در بازار متمایز میسازد.
حمایت از محتوای متنی، آثار هنری، موسیقی، کتابچه و کدهای نرمافزاری توسعهیافته.
آیا هر ایدهای پتنت میشود؟ مطلقاً خیر! طبق قانون و استاندارد مراجع بررسی اختراع، طرح شما باید از این سه خان ارزیابی عبور کند:
پیش از تاریخ ثبت اظهارنامه، نباید دقیقاً چنین محصول یا روشی در هیچ کجای دنیا علنی، افشا، ثبت یا منتشر شده باشد. چرخ را دوباره نمیتوان اختراع کرد!
راهحل نباید برای یک کارشناس معمولی در آن رشته «بدیهی» باشد. تغییر رنگ یک قاشق اختراع نیست، اما قاشقی که در مواجهه با غذای داغ تغییر رنگ دهد دارای گام ابتکاری است.
طرح نباید در حد خیالپردازی بماند؛ باید امکان تولید، ساخت عینی و بازتولید آن در صنعت و کارگاه وجود داشته باشد.
جورج دیمسترال پس از پیادهروی در کوهستان متوجه چسبیدن بذر خاردار گیاه باباآدم به لباس خود و موهای سگش شد. او این قلابهای میکروسکوپی را زیر ذرهبین بررسی کرد و سازوکاری را به ثبت رساند که امروزه از لباس فضانوردان ایستگاه بینالمللی تا بند کفش بچهها به کار میرود.
پژوهشگری در شرکت 3M قصد ساخت یک چسب بسیار قدرتمند را داشت اما اشتباهاً فرمولی ضعیف تولید کرد که بهآسانی جدا میشد! سالها بعد مشخص شد این چسب به ظاهر ناموفق، بهترین وسیله برای نشانهگذاری اسناد بدون آسیبرساندن به بافت کاغذ است.
محیط پیرامون خود را جستوجو کنید. چه مسئلهای کار را دشوار میکند؟ مخترع واقعی پیش از هر چیز، عاشق مسائل و مشکلات میشود!
بدون پیشداوری، ۱۰ تا ۱۵ راهحل مختلف را روی کاغذ ثبت کنید. در مراحل آغازین، هیچ ایدهای غیرعملی یا خندهدار تلقی نمیشود.
با مقوا، چسب حرارتی، کیتهای ساده و خمیربازی ایده را پیاده کنید تا کارکرد و ابعاد عینی آن محک بخورد.
ابتدا فرآیند ثبت اظهارنامه را کامل کنید و پس از دریافت گواهی و احراز حق تقدم، دستاورد خود را منتشر نمایید.
بزرگترین خطای دانشآموزان این است که بلافاصله پس از ساخت نمونه اولیه، عکس و فیلم آن را در شبکههای اجتماعی منتشر میکنند یا در جشنوارهها به نمایش میگذارند. با این اقدام، شرط «تازگی مطلق جهانی (Novelty)» از بین میرود و اگر بیش از 6 ماه از تاریخ منتشر کردن کامل با جزئیات بگذرد، آن اختراع دیگر هرگز قابل ثبت رسمی نخواهد بود! اول ثبت در مرجع مالکیت فکری، سپس انتشار عمومی.