اداره کل همکاری‌های علمی و بین المللی

هفدهمین نشست سراسری همکاری‌های علمی بین‌المللی دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با هدف بررسی چالش‌ها و راهکارهای بهره‌گیری از سامانه‌های نوین به منظور تقویت دیپلماسی علمی بین‌المللی، با حضور مسئولان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و مدیران همکاری‌های علمی بین‌المللی دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری کشور، روز دوشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ به‌صورت حضوری و مجازی برگزار شد. در این نشست، آقای دکتر رامین حاجیان، مدیر کل همکاری‌های علمی بین‌المللی سازمان، نیز حضور داشتند.

در ابتدای نشست ، آقای دکتر احسان قبول ، رئیس مرکز همکاری‌های علمی بین‌المللی وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری بر ضرورت برقراری ارتباطات علمی، تبادل تجربیات و اجرای پروژه‌های مشترک آموزشی و پژوهشی با مشارکت اعضای هیئت‌علمی داخل و خارج از کشور به‌عنوان راهکاری مؤثر برای ارتقای کیفیت پژوهش و تقویت جایگاه علمی جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین‌المللی اشاره کردند. آقای دکتر محمدهادی زاهدی، مدیرکل آمار ، فناوری اطلاعات و امنیت فضای مجازی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، نیز بر حضور فعال در شبکه‌ها و پلتفرم‌های علمی بین‌المللی برای ارتقای رؤیت‌پذیری علمی دانشگاه‌ها و بهبود جایگاه دانشگاه‌های کشور در نظام‌های رتبه‌بندی جهانی تأکید کردند.

در بخش دیگر نشست، آقای دکتر امید رضایی‌فر، رئیس مرکز مطالعات و همکاری‌های علمی بین‌المللی وزارت علوم، از طراحی و تدوین سامانه‌های جدید برای ارزیابی و مدیریت تعاملات بین‌المللی دانشگاه‌ها خبر داد و افزود: این سامانه‌ها با همکاری مرکز همکاری‌های علمی بین‌المللی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در حال توسعه است و شاخص‌های آموزشی، پژوهشی، فناوری، فرهنگی و اقتصادی دانشگاه‌ها را در سه محور «خوداظهاری»، «رؤیت‌پذیری» و «استنادپذیری» ارزیابی خواهند کرد.

افزایش تعامل با اساتید ایرانی مقیم خارج از کشور، به‌ویژه در پروژه‌های پسادکتری، نیز به‌عنوان یکی از شاخص‌های اصلی سنجش دیپلماسی علمی مورد تأکید قرار گرفت. در این راستا، انجام پروژه‌های پژوهشی مشترک، راهنمایی مشترک پایان‌نامه‌ها و اجرای طرح‌های پسادکتری با اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌های برتر جهان از جمله برنامه‌های پیش‌بینی شده عنوان شد.

همچنین استفاده از ظرفیت آموزش مجازی برای بهره‌گیری از دانش اساتید خارج از کشور، گسترش همکاری با دانشگاه‌های عراق، توسعه تعاملات با کشورهای آسیای میانه، روسیه و چین از طریق ظرفیت‌هایی مانند بریکس و سازمان همکاری شانگهای، و همچنین بهره‌گیری از رویدادهای فرهنگی برای تقویت ارتباطات دانشگاهی از دیگر محورهای مورد بحث بود.

در حوزه هوش مصنوعی، تأکید بر توسعه همکاری‌های بین‌المللی در چارچوب ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی ، مورد توجه قرار گرفت. همچنین بر مشارکت فعال ایران در فرآیندهای تدوین مقررات و مباحث اخلاقی مربوط به پژوهش و کاربردهای هوش مصنوعی تأکید شد. علاوه بر این، داده‌های ارائه‌شده نشان می‌دهد پژوهشگرانی که به‌صورت مؤثر در شبکه‌های اجتماعی علمی فعالیت می‌کنند، ۴۴ درصد استناد بیشتری دریافت کرده و در همکاری‌های بین‌المللی نیز دو برابر بیشتر مشارکت دارند. در پایان این نشست، موضوع عدم پذیرش غیرموجه مقالات پژوهشگران ایرانی از سوی برخی مجلات بین‌المللی، به‌عنوان نمونه‌ای از «آپارتاید علمی» مورد انتقاد قرار گرفت. همچنین بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت سازمان‌های بین‌المللی دارای مراجع ملی در جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با این روند تأکید شد. جمع‌بندی این نشست بر این نکته تأکید داشت که تحقق دیپلماسی علمی کارآمد مستلزم توجه هم‌زمان به الزامات ساختاری، ملی، زیرساختی و فراملی است.